Info

Dorien Knockaert

Posts tagged soep

14933677702_17c7d4c074_o

Je kunt nooit te veel courgettes hebben. Dat is nu bewezen. Vorig weekend liet ik mij verleiden om een volle kist courgettes te kopen, terwijl ik thuis nog zeker drie stuks had liggen. En ik zal u iets zeggen: ik zou alweer een nieuwe kist in huis halen.
Wat deed ik er allemaal mee?

1. Een simpele stoofpot maken
13746595213_9e962e32d2_k

Dit is mijn oudste courgetteherinnering en meestal ook het eerste wat ik maak als het courgetteseizoen aanbreekt. Ik wilde het graag in De Moestuin van Mme Zsazsa en Els maakte deze toch wel erg gezellige foto van mij en mijn geliefde stoofpot, maar het sneuvelde op het laatste moment. Sommige mensen aan wie ik een mening vroeg, vonden het wat gewoontjes.
Ik apprecieer hun eerlijkheid, maar ik zeg: soms kan het voor mij niet gewoontjes genoeg zijn. Met die zalige ui-tomaat-door-en-door-zachte-courgettecombinatie en die olijfolie. En dat je daar dan een stuk brood in kunt soppen.

Simpele courgettestoofpot
Voor 4 personen:
4 sjalotten of 2 kleine uien, gesnipperd
1 teen knoflook, geperst
1 tl gedroogde oregano
ca. 600 g courgettes, in grote stukken
4 tomaten, in kwarten
zout, peper, olijfolie, citroen
lekkere extra: gekruimelde fetakaas
1. Stoof de ui glazig in olie, in een stevige pot waar een deksel op past. Laat de ui minstens tien minuten zacht worden, samen met de oregano en de knoflook. (Intussen kun je de andere groenten klaarmaken)
2. Voeg de courgettestukken toe en roer ze goed, zodat ze wat van de olie opnemen. Strooi er peper en zout over. Leg daarop de tomatenstukken. Dek de pot af.
3. Laat alles ongeveer een halfuur sudderen, tot de courgettes zacht worden en de tomaten een saus vormen. Haal het deksel van de pot en laat de groenten nog minstens tien minuten sudderen, zodat de saus wat indikt. Breng ze op smaak met peper, zout, olijfolie en desnoods wat citroensap. Als je het stoofpotje als hoofdgerecht eet, is het lekker om er wat feta over te kruimelen.

2. Spaghetti maken

14911035226_ed41137eca_o
Een goeie manier om extra groenten in je dag te smokkelen én die ene overtollige courgette op te maken. Of om eens wat lichter te eten. Of om een glutenvrij etende mens blij te maken.
Ik moest even naar inspiratie zoeken, want tot nu toe at ik vooral courgettespaghetti met pesto-achtige, Italiaanse sausjes, en zo presenteerde ik het ook in De Moestuin van Mme Zsazsa. Maar deze keer had ik geen zin in iets pesto-achtigs. Gelukkig was ik net een beetje verliefd geworden op de combinatie tomaat-gember, en dat leidde me naar het volgende:

Courgettespaghetti met gember-tomatensaus, cashewnoten en dille
Per persoon:
1. Trek een kleine, lekker verse courgette in spaghettilinten. Ik doe dat met mijn mandoline, waar ik een extra juliennemesje in kan steken. Er bestaan ook juliennedunschillers. Of je kunt het – wat trager – gewoon met een mes doen.
2. Maak een eenvoudige, snelle tomatensaus met gember: snipper een teen knoflook en een duim gember, fruit ze in olie, voeg ongeveer een halve kilo gesneden tomaten toe, laat alles opkoken. Mix en zeef. Breng op smaak (zout en eventueel ook extra smaakmakers zoals wat siroop, sojasaus of curry)
3. Rooster de cashewnoten in een droog pannetje of in een oven op 180° tot ze verkleuren (maar laat ze niet verbranden). Breek ze in iets kleinere stukken (met je mes of door er eens met een stevige kom op te drukken).
4. Schep tomatensaus op een bord, schik er de courgettespaghetti op en versier die met nog een paar spikkels saus. Verdeel er de noten over en plukjes dille (die laatste staan niet op de foto omdat ik ze toen even vergeten was, maar ze zijn wel belangrijk voor de smaak. Je kunt ook andere verse kruiden proberen).

3. Boterzachte courgettes maken

14933643512_9231a419b2_o
Ergens halverwege vorige zomer dacht ik: ‘Nu weet ik het. Je moet courgettes gewoon in elke warme bereiding eerst laten bruinen, ALTIJD.’ Want ja, dat is natuurlijk lekker. En toen kwam ik bij Orangette deze ongebruinde courgettes tegen, en beschreef ze die zo aanstekelijk, dat ik ze wel moest proberen. Heerlijk. Lekker genoeg om gewoon als lunchgerecht met wat brood en/of schapenkaas te eten, maar ook prima met pasta en kruiden. Vorige week aten wij ze met kleefrijst, een restje gember-tomatensaus (zie hierboven, bij de courgettespaghetti), gebakken tofoeblokjes en geroosterde sesam. Zeer, zeer goed.

Boterzachte courgettes
1. Snijd enkele kleine courgettes in dikke plakken of staafjes.
2. Verwarm een laagje olie in een dikke pan, met enkele teentjes knoflook. De knoflook moet glazig worden, maar mag niet bruinen.
3. Vis de knoflook uit de olie en schep er nu de courgettes in. Voeg een snuf zout toe en indien gewenst wat kruiden zoals rozemarijn, of chilivlokken. Zet het vuur even wat hoger zodat de pan niet te veel afkoelt door de courgettes. Zodra je weer gesudder hoort, draai je het vuur op een klein pitje. De courgettes moeten langzaam zacht worden in de olie, maar niet bruinen. Na twintig tot veertig minuten zijn de courgettes boterzacht en klaar.

4. Grillen

14933650352_afbc87e190_o
Ligt er nog een courgette op een bestemming te wachten en heb je vijf minuten je handen vrij? Snijd hem dan in plakken en gril ze. Gegrilde courgettes blijven makkelijk een paar dagen goed in de koelkast en ze zijn lekker in de meest uiteenlopende bereidingen: slaatjes, pastagerechten, pizza’s. In De Moestuin van Mme Zsazsa staat een zeer aanbevelenswaardige salade van gegrilde courgettes met gegrilde paprika, pitfruit en pompoenpitten. Afgelopen week at ik mijn gegrilde courgettes vooral op de boterham, met een sausje van sesampasta, yoghurt en knoflook dat ik nog over had van de laatste barbecue, wat gekruimelde feta en wat munt uit de tuin.
Courgettes grillen is nog veel makkelijker dan ik dacht, zo leerde ik uit de Groentebijbel van Mari Maris. Je snijdt je courgettes in plakken en legt ze zonder olie in een heel hete grillpan. De olie zou toch maar oververhit raken (niet lekker en niet gezond), en ze is nergens voor nodig. Eerst zullen de plakjes even aan de pan kleven, maar daarna lossen ze en kun je ze omdraaien. Verzamel ze in een kom, met wat lekkere olie (nu wel), zout en citroensap.

5. Soep maken

14747421937_d200584df9_o
Ik had nog nooit courgettesoep gemaakt, denk ik, en heb ’s zomers ook helemaal geen zin in soep. Maar toen kwam ik in Echt Eten van Jonathan Karpathios een recept tegen voor courgette-currysoep met mosterd, en dat leek me toch wel heel geschikt om minder lekkere courgettes te verwerken. Courgettes worden weleens minder lekker als ze allang niet meer vers zijn of als ze te groot geworden zijn. Dan verdwijnt hun frisse, zachte zoetheid en hun leuke beet, maar je kunt ze nog wel gebruiken voor stevig gekruide soepen en stoofpotjes (ook voor het stoofpotje met tomaten dat hierboven staat). Het hangt een beetje af van de variëteit. Ik had vorig jaar courgettes die ook in wanstaltig groot formaat nog best goed smaakten.

Courgettesoep met curry en mosterd
Vrij naar een recept uit Echt Eten
1. Fruit twee grote gesnipperde uien en schep er een eetlepel currypoeder, een koffielepel paprikapoeder en twee fijngesneden teentjes knoflook bij. Laat alles enkele minuten garen, op een getemperd vuur.
2. Snijd één grote of vier kleine courgettes in blokjes. Roer ze door de uien. Zet de groenten ruimschoots onder in hete groentebouillon. Breng hem aan de kook en laat alles ongeveer twintig minuten sudderen. Mix daarna de soep. Ik mixte hem niet volledig omdat ik wat groene spikkels wilde behouden in de voorts nogal onbestemde kleur die je krijgt als je currypoeder, paprikapoeder en courgettes mixt.
3. Meng ongeveer 10 cl room met een lepel mosterd. Werk er naar smaak de soep mee af. Valt de soep te pikant uit, dan kun je nog wat room toevoegen (of veel croutons).

6. Inleggen

14747375150_34afae2edf_o
Inleggen klinkt alsof je er heel veel huisvrouwenwijsheid en tijd voor moet hebben, maar dat is allemaal relatief. Ik zorgde vorig weekend voor wat slaatjes bij een grote barbecue en dacht: daar moeten ook ingelegde courgettes bij. Het was het slaatje waar ik het minste werk aan had. En het voordeel is dat de overschot nog wekenlang goed blijft in de koelkast. Dit is dus ook een prima recept om een deel van je courgetteoogst te bewaren voor later.
Hoe ging ik te werk? Ik volgde min of meer het recept voor courgettes in ’t zuur in De Moestuin van Mme Zsazsa, dat op zijn beurt geïnspireerd is op de ‘quick pickled zucchini’ van Heidi Swanson. Het verschil was dat ik wat currypoeder toevoegde, met zeer leuk resultaat. Bij de barbecue, maar ook de volgende dag op de boterham.
Dat wordt dan zoiets:

Ingelegde courgettes met curry
Voor 2 bokaaltjes:
3 jonge courgettes, in dunne plakken
2-3 sjalotjes, in dunne ringen
1,5 el fijn zeezout
1 klein rood of groen pepertje, in dunne halve ringetjes (zonder zaadlijsten)
350 ml wittewijnazijn (of half ciderazijn, half witte wijn, naar smaak)
ca 60 g suiker (naar smaak)
currypoeder naar smaak
1. Meng de courgettes, de sjalotjes en het zout in een groot vergiet en zet dat in een kom die het vocht kan opvangen. Bedek het vergiet en zet het minstens een halfuur in de koelkast (enkele uren is nog beter, of een hele nacht).
2. Spoel de courgettes af, laat ze uitlekken, spreid ze uit over een schone vaatdoek en dep ze droog met een andere schone vaatdoek.
3. Vul de bokaaltjes met het courgettemengsel plus de chilipeper.
4. Giet de azijn in een steelpannetje en voeg de suiker toe. Breng het mengsel roerend aan de kook en zorg ervoor dat alle suiker oplost. Voeg een lepeltje currypoeder toe, proef en stuur de smaak bij met suiker, currypoeder en zout. Giet het mengsel over de courgettes in de bokaaltjes, zodat ze helemaal vol zijn. Sluit ze af, laat ze afkoelen en bewaar ze in de koelkast. Dit zijn geen gesteriliseerde conserven, je kunt ze dus niet onbeperkt bewaren, maar in de azijn blijven de courgettes doorgaans minstens enkele weken goed.

En dan kan er nog zoveel

In De Moestuin van Mme Zsazsa vind je ook recepten voor de zaligste gevulde courgette, een lichte groene zomercurry met courgettes, en een zeer gelukkig stemmende ovenschotel met Griekse pasta, tomaten en gegrilde courgettes en venkel.
En op deze eigenste website:
courgettegalette
boekweitnoedels met courgettes
– en ratatouille, natuurlijk

blog 009

Voor zes uur ’s avonds puur plantaardig eten. Daarna eten wat je wilt. Dat is de simpele vuistregel genaamd Vegan Before 6.
Klinkt halfslachtig?
Halfslachtigheid wordt soms onderschat, vind ik. Neem nu al die gevallen waarin een radicale verbetering niet wil lukken. Dat is een halfslachtige verbetering toch interessant.

Het is misschien toffer om uit te pakken met de goede voornemens die je moeiteloos waarmaakt. Al jaren geen vliegvakanties meer. Een jaar geen nieuwe kleren gekocht. Hoe dieptragisch voor mij dat ik alleen een kookblog heb en dus niet uitvoerig verslag kan uitbrengen van die successen. Hier zou ik alleen kunnen schrijven: goed nieuws over mijn ruggengraat: ik heb een halfjaar geen kaas gegeten! Alleen zou het niet waar zijn. Ik krijg het niet voor mekaar. Ik betwijfel of het wel te rijmen valt met mijn werk als culinair journalist, maar ook als ik pakweg pianiste zou zijn, dan zou het misschien niet lukken.

Dus voel ik mij aangesproken door het idee van Vegan Before 6. Het komt van Mark Bittman, die ook culinair journalist is, voor de New York Times. Hij heeft er een boekje over geschreven.
Mark Bittman koos zijn vuistregel nadat hij tot de orde was geroepen door zijn dokter, die te veel voortekenen zag van een hartkwaal. De dokter zei: word veganist. Bittman dacht: lukt nooit, met mijn werk (en mijn eetlust). Hij gooide het op een akkoordje met zichzelf: tot het avondeten alleen plantaardig, ongeraffineerd eten, daarna vrijheid (vegan and unprocessed before 6 dus, maar dat bekt minder goed). Het werkte voor hem. Hij viel af, werd fitter en leerde zichzelf een heleboel gezonde gewoonten aan, die na zes uur ’s avonds niet zomaar verdwenen. Vegan Before 6 betekent namelijk niet dat je na zes uur zoveel mogelijk biefstuk in roomsaus moet eten.

Zelf probeerde ik het eind vorig jaar al een paar weken uit. Het was een plezierige uitdaging in de keuken en deed mij iets meer plannen, wat het evenwicht in ons eten doorgaans ten goede komt (zie ook: groentenabonnementen).
Daarna kwamen de feesten. Daarna had ik dringend een boek af te werken. Daarna ging ik drie weken op vakantie.
Nu begin ik opnieuw. Omdat het hier in mijn doordeweekse routine en kleine luie gewoontes nog wel een beetje plantaardiger en ongeraffineerder mag. De planeet draagt sinds mijn vakantie een paar kilo’s Dorien die op z’n vriendelijkst gezegd volstrekt misbaar zijn. Maar eigenlijk wil ik vooral de milieu-impact van mijn eten verkleinen.
Een gezond lijf op een gezonde planeet, dat ideaal. En voor morgen: een grote pot soep.

Witloofsoep met witte bonen
Voor een grote pot:
400 g gekookte witte bonen (ik kook ze graag zelf, maar je kunt ook blikbonen gebruiken)
2 kleine uien, gesnipperd
4 stronkjes witloof
ca. 1,5 l hete bouillon
zout, olijfolie
leuke extra voor de afwerking: een stronkje roodlof of radicchio

1. Verhit een laagje olie in een grote zware soeppot, roer er de uien door, temper het vuur en laat de uien zachtjes glazig worden terwijl je het witloof in dunne reepjes snijdt (de harde kern kun je ook gerbruiken). In dit stadium kun je ook wat tijm, rozemarijn, gerookt paprikapoeder of nog iets anders toevoegen aan de uien, maar als je goede bouillon hebt, is het niet nodig, vind ik.
2. Draai het vuur heter en roer het witloof door de uien. Temper na een halve minuut het vuur weer en laat de groenten samen minstens tien minuten garen, terwijl je af en toe roert. Proef van het witloof: als het lekker gaar is en een beetje zoet begint te smaken, voeg dan de bouillon en de bonen toe.
3. Breng de soep weer even naar het kookpunt. Laat hem minstens enkele minuten sudderen. Breng hem op smaak. Klaar.

11132596525_e7a595814e_o

Eenvoud en soberheid, dat zijn twee dingen die ik in de keuken graag eer. Eenvoud zoals in: een pan spaghetti met wat amper bewerkte seizoensgroenten en kruiden uit de tuin. Of tomatensalade met oud brood. Soberheid zoals in: geen vlees, geen vis, geen vliegtuigkruiden. Maar wat als eenvoud betekent dat er alleen nog een pot confituur en een doos melk in je koelkast staan? En wat als soberheid betekent dat je in de supermarkt berekent dat alleen de diepvriesfrieten in je budget passen?
Het hield me al een tijdje bezig. Ik rekende eens uit wat een gewone week – sober koken maar ook weleens een kant-en-klaar broodje, een falafeltent en een glas wijn – mij had gekost aan eten en drinken: 65 euro. Ik ging op zoek naar mensen die ervaring hadden met eten in tijden van geldnood, en leerde dat die al blij zijn als ze 20 euro hebben voor een hele week – een kleine 3 euro per dag.
Dus probeerde ik dat ook eens, om een week lang van 20 euro te eten, gezond en lekker. Het verslag daarvan, met getuigenissen van ervaringsdeskundigen, kun je dit weekend lezen in De Standaard.
Natuurlijk had ik intussen veel meer observaties verzameld dan ik kwijt kon op 2,5 krantenpagina’s. En ook veel tips om oké te eten met een platte portemonnee – én lekkere recepten. Ik geef ze hier graag mee.
Heb ik recht van spreken? Kan ik in mijn comfortabel gestockeerde keuken ook maar één zinnig woord over geldnood schrijven? Die vraag heb ik me natuurlijk ook gesteld. Misschien heb ik geen verstand van geld. Maar wel van eten. Vul de lijst in de commentaren graag aan met al wat ik nog niet weet.

11132761554_dfb50852e5_o

WAAR HAAL JE HET
Supermarkten. Ik ging in mijn budgetweek inkopen doen in Lidl, Colruyt en AD Delhaize. De verschillen bleken minder groot dan vaak wordt beweerd – iets wat mij ook al is opgevallen als ik duurdere producten koop. Als je niet op prijzen let, zal dezelfde kar u bij Delhaize veel meer kosten dan bij de andere twee. Maar je vindt er evengoed bodemprijzen in het 365-gamma en in de goedkope seizoensgroenten. Mijn lokale AD doet ook veel snelverkooppromo’s, maar dat is vooral interessant voor middenklassers die koopjes willen doen. Vaak gaat het om producten (Franse kaas, vis, vlees) die zelfs aan de helft van de prijs te duur zijn voor een 20 euro-week.
Marokkaanse en Turkse buurtwinkels hebben de naam in alles de goedkoopste te zijn. Maar in degene die ik frequenteer is dat niet het geval. Groenten en noten zijn er duurder dan in de supermarkt (niet dat ik het mijn buurtkruidenier niet gun dat je ze daar gaat kopen, integendeel, maar we hebben het hier over harde cash). Peulvruchten zoals linzen zijn er wel maar half zo duur als in de supermarkt. De moeite!
Markten ben ik zelf niet gaan uitkammen, maar volgens mijn doorgewinterde tipgevers kun je er koopjes doen. Ga ofwel heel vroeg, wanneer de voordeelpakketten met groenten er nog zijn, of heel laat, wanneer je kan vragen of er overschotten zijn waar de marktkramers voor een zachte prijs van af willen. Een lezer uit Gent tipt de boerenmarkten op de Blaisantvest (donderdagnamiddag), in de Spijkstraat in Sint-Amandsberg (zaterdagvoormiddag) en op het l’Epéeplein aan de Rooigemlaan (zondagvoormiddag). ‘Patatten en appels zijn er half zo duur.’
Nog in de categorie ‘rechtstreeks bij de boer‘: op het platteland bieden boeren al eens aardappelen of eieren aan, soms in een automaat. Naar verluidt tegen voordelige prijzen.
Een eigen moestuin is meestal een verre droom als je krap bij kas zit. Buurtmoestuinen daarentegen kunnen een buitenkans bieden om groenten en fruit te eten die in de supermarkt te duur zijn. Ook zou het fantastisch zijn als we meer zouden co-moestuinieren in de privésfeer: veel mensen hebben wel een geschikte eigendom, maar weinig tijd om een moestuin/fruitgaard te onderhouden. Als die nu eens de krachten zouden bundelen met mensen die tijd hebben, maar geen eigendom. Een geweldig initiatief alvast is OogsOverschot, een stichting die mensen met overschot en mensen zonder overschot met elkaar in contact brengt via deze website.
In dezelfde geest vertelde een van mijn tipgeefsters me dat ze al eens op een ander gaat eten in ruil voor een wederdienst. ‘Een van mijn vriendinnen kookt heel gezond; ik vang één keer per week haar dochter op na school en ga daarna bij haar thuis mee eten. Ook binnen Lets kan ik geregeld aanschuiven voor een biologische maaltijd. Ik verzamel handjes (Lets-punten) door voor andere mensen naaiwerk te doen, en kan die dan uitgeven wanneer een van de Letsers een etentje geeft.’
Zelf redde ik alvast de salie uit de tuin van mijn mama voor de vorst (allemaal van één salieplant!) en hoop ik nu voor een hele winter gratis gedroogde salie te hebben:

11132748355_9321cba84f_o

WAT EET JE
Het is frappant om te zien hoe goedkoop voorverpakte lasagnes, ravioli’s, pizza’s, donuts enzovoort zijn. En het is begrijpelijk dat ze de meest logische optie zijn als je in de supermarkt je centen loopt te tellen. Vooral ook omdat het veel lastiger is om uit te rekenen hoe ver je springt met een kool van 80 cent, een maxizak aardappelen of een stuk kaas van 3 euro. Het goede nieuws is dat je van die laatste óók heel goedkoop kunt eten, én gezond én lekker, maar het is wel een creatieve uitdaging om er variatie in te houden.
Niet alle seizoensgroenten zijn goedkoop – bietjes, pastinaken, spruiten, witloof, aardperen: allemaal luxeproducten als je in de supermarkt rondloopt met maar 20 euro voor een hele week. Wel haalbaar: kolen, prei, wortels, aardappelen, vaak ook pompoen. En uien! Gelukkig kun je met uien zowat alles lekker maken.
Biologisch eten bleek voor mij niet haalbaar in mijn 20 euro-week. Bio is doorgaans ongeveer 30 procent duurder, en ik slaagde er met doordacht gekozen niet-biologische producten al niet in om binnen mijn budget te blijven. Zelfs als ik via Voedselteams een biogroentenpakket zou bestellen, wat goedkoper is dan de supermarktbio, zou ik veel minder volume voor mijn geld gehad hebben. Aangepaste lowbudgetformules moeten in principe mogelijk zijn in de biosector (bvb pakketten waarin massa primeert op variatie), maar ze bestaan bij mijn weten nog niet.
Peulvruchten zijn een heel goed idee, zeker als je ze koopt in Turkse of Marokkaanse buurtwinkels, waar ze goedkoop zijn. Je kunt er goedkope en voedzame vegetarische maaltijden mee maken. Voor amper een halve euro per portie steek je een geweldig lekkere linzenstoofpot ineen. Ook tofoe is interessant – veel goedkoper dan kant-en-klare vleesvervangers.
Specerijen (currypoeder, komijnzaad etc) zijn de investering waard, omdat ze ervoor kunnen zorgen dat je desnoods een hele week preisoep eet, of koolsla, en dat het toch niet gaat tegensteken. Het voordeligst is om samen met een paar buren/vrienden een grote verpakking te kopen in een uitheemse winkel, en hem dan te verdelen over kleinere porties (anders zit je over een jaar nog altijd met een gigantische zak currypoeder waar intussen alle smaak uit is). Bewaar ze in goed afgesloten bokaaltjes in een kast of lade, want op een lichte plek zijn ze minder lang houdbaar.
Over de zin en onzin van promoties lopen de meningen uiteen, maar dit vond ik toch een interessante tip: op donderdag is er bij Lidl telkens een groente in promotie. En op zaterdagavond kun je bij Delhaize sterk afgeprijsd vlees kopen (enkel in Delhaizes die op zondag sluiten, neem ik aan).
Diepvries is heel vaak goedkoper dan vers, en heeft doorgaans nog een hoge voedingswaarde. Diepvriesvis is ook goedkoper dan ingeblikte vis, wat ik verrassend vond (en ook: dat bij de blikjesvis tonijn altijd de goedkoopste is). Diepvriesgroenten zijn duurder dan inlandse groenten die in hun seizoen zijn, maar wel goedkoper dan groenten die uit een kas of uit het buitenland worden aangevoerd. Interessant dus als je de prei en de kolen eens wilt aanvullen met een handvol paprika of boontjes.
Als je vis koopt, dan krijg je een goede prijs/voedingswaardeverhouding bij haring en forel. Ze zijn bescheiden geprijsd en bevatten de omega 3-vetten die vis zo interessant maken voor onze gezondheid, en ze hebben smaak. Twee dingen die je niet kunt zeggen van pangasiusfilets en vissticks, die weliswaar nog veel goedkoper zijn.
Eieren zijn bommetjes aan waardevolle voedingsstoffen die je niet of soms moeilijker uit groenten haalt – dierlijke eiwitten, natuurlijk, maar ook ijzer en vitamine B12. Scharreleieren van pakweg Everyday (discountmerk Colruyt) kosten 10 cent per stuk. Bio-eieren met vrije uitloop kosten in dezelfde winkel 26 cent per stuk.
Als je met de best haalbare variatie groenten, peulvruchten en aardappelen/rijst/granen eet (voor de vezels, koolhydraten, vitaminen, antioxidanten en eiwitten), en geregeld eieren en melkproducten (voor meer eiwitten, B12, ijzer, zink enz) en af en toe een vet visje (voor de omega 3 en het jodium en de vitamine E), en je eet tussendoor eens zuinigjes wat gevarieerde noten en pitten (duur maar waardevolle vetten), dan moet je geen vlees kopen. Denk ik.
(Volledig vegetarisch of zelfs vegaan eten is op het eerste gezicht goedkoper, maar het probleem is dat plantaardige omega 3-bronnen, en supplementen of gesupplementeerde producten zoals rijstmelk doorgaans echt duur zijn en de honger niet zo goed stillen als een ei of een visje. Dus als algemene richtlijn zou het zo zijn valkuilen hebben)
Het goedkoopste brood (ik kocht een groot voorverpakt witbrood in de snelverkoop voor 35 cent) is niet zo lekker voor boterhammen, maar je kunt er wel lekkere korstjes van maken voor op de soep, of croque monsieurs, of toastjes voor bij de linzen, of broodkruim dat je even bakt in de pan en kruidt en dan over de spaghetti strooit in plaats van dure parmezaan.
Fruit is duur, daar heb ik niet echt iets op gevonden. Zelf at ik zuinigjes wat mandarijnen en had ik gelukkig nog de laatste appels uit de tuin. Ik verving fruittussendoortjes vooral door groententussendoortjes zoals een wortel of een kop soep. Even gezond, veel goedkoper.
Veel dingen zijn goedkoper als je ze zelf maakt, maar niet alles. Mayonaise bijvoorbeeld niet, en ook lasagne en pizza niet, of frieten. Ook in de categorie ‘anders dan je zou denken‘: een plastic flesje citroensap is vele, vele malen goedkoper dan verse citroenen. (We hebben het hier even niet over smaaknuances)
Mosterd is een goed lapmiddeltje voor combinaties van aardappelen en groenten die wat flauw uitvallen’, vertelde een van mijn tipgevers me. Houd ook altijd het groen van selder bij, want het is fris, krachtig, veelzijdig en het kan allerlei dure verse kruiden uit de supermarkt vervangen.

11132685453_9d2a843921_o
Veel en vindingrijk koken is de enige gezonde optie. Zelf varieerde ik in mijn 20-euroweek op een paar formules die heel erg geschikt zijn voor goedkoop eten: soep, linzenstoofpotten, koolslaatjes, wortelslaatjes, croques, gebakken rijst met groenten en een ei, en frittata’s (dat zijn omeletten waar je heel veel gebakken groenten en restjes aardappelen/rijst/pasta in verwerkt). Dat de mogelijkheden daarbij niet ophouden, bewijst een geweldige blog als Kookeetleef, die in de eerste plaats opvalt door zijn supergezonde, creatieve feelgoodrecepten, maar die ook met een heel beperkt budget wordt gemaakt. Leentje Speybroeck, de vrouw achter Kookeetleef, was trouwens een van mijn adviseurs voor mijn 20-euroweek. Cheers, Leentje!
Exotische inspiratie vind je vooral in de Zuid-Italiaanse ‘cucina povera’ (peulvruchten, groenten, oud brood, restjeskeuken) en de vegetarische Indiase keuken (peulvruchten, groenten, aardappelen, specerijen).
Ook bij Jack Monroe vind je kooktips en recepten. En vooral een inspirerend verhaal van een jonge vrouw met guts (en talent) die zich niet door armoede heeft laten kisten. Haar landgenoot Jamie Oliver heeft trouwens net een kookboek uit dat Bespaar met Jamie heet, maar dat is toch meer middenklassebesparen. Dan is An Everlasting Meal (helaas niet vertaald) van Tamar Adler interessanter, omdat het over échte soberheid en spaarzaamheid gaat. Op de website van Dagelijkse Kost staat bij elk recept een budgetbegroting, sommige hoofdgerechten kosten ‘minder dan 3 euro‘ en daarvan zijn er sommige die, met hier en daar een weglating misschien, ook in een 20 euro-week kunnen passen. Relativeer sowieso elk recept, durf frivoliteiten schrappen of pastinaken vervangen door wortels, en besef dat je met prei, aardappelen, zout en een paar eieren ook iets heel lekkers kunt maken. Echt.

KOKEN VOOR MINDER DAN EEN EURO PER PERSOON

Voortaan hoop ik hier geregeld een recept te posten voor minder dan een euro per persoon. Tijdens mijn 20 euro-week at ik alvast een paar heel lekkere dingen.

Frittata met prei, broccoli en aardappelen

11132462725_49f30896de_o
Voor 3-4 personen:
Snijd twee aardappelen in plakjes, een dikke preistengel in ringetjes en een goeie halve broccoliknop in kleine roosjes. Laat ze in een grote steelpan in een laagje olie op een matig vuur garen, met een snuif zout. Als ze gaar zijn, voeg dan nog een scheutje olie toe, draai het vuur even open zodat je pan goed heet wordt en giet 6 losgeklopte eieren over de groenten. Schudt de pan wat heen en weer zodat het eiermengsel goed verspreid raakt. Temper het vuur meteen en laat de eieren stollen. Strooi een heel klein beetje geraspte kaas over de frittata. Als de randen beginnen te stollen, zet de frittata dan nog even onder de grill in de oven, tot ook de bovenkant net gestold is. Als je geen oven hebt, kun je de frittata ook onder een deksel op een heel zacht vuur laten doorgaren.
Wij aten daarbij geroosterd brood en een slaatje van kool, wortel, appel, yoghurt en mayonaise.

Gebakken rijst met prei- en worteljulienne en een spiegelei

11132987046_73342f6064_o
Per persoon: 1/2 ui, 1/2 teen knoflook, 1 klein kopje gekookte rijst, handvol reepjes van rauwe wortel en prei, 1 à 2 eetlepels fijngesneden selderblad, 1 ei + naar smaak: vissaus, citroensap, zout, chilipeper, bakolie.
Fruit de ui op een matig vuur glazig, in een grote pan. Laat het stukje knoflook meefruiten, zodat het smaak geeft aan de olie. Draai het vuur wat meer open, voeg de rijst toe en roer hem heel grondig los, zodat er geen klonters meer zijn. Roerbak een minuutje zodat de rijst goed heet wordt. Voeg de groentenreepjes toe en roerbak nog een minuutje, zodat ook de groenten warm worden. Haal de pan van het vuur en breng de rijst op smaak met vissaus, citroensap, zout en chilipeper. Haal het stuk knoflook eruit. Bak in een apart pannetje het ei en leg het op de rijst. Strooi er de selderblaadjes over.

Linzenstoofpot

11132521964_810dc6a4d7_o
Voor 4 personen:
Spoel ongeveer 250 g groene of bruine linzen in een zeef. Schep ze in een grote kookpot en zet ze enkele centimeters onder in water. Voeg alle of enkele van de volgende smaakmakers toe, in de mate dat je ze in huis hebt: teen knoflook, restje selder, ui of prei (mag verwelkt zijn, maar wel afgespoeld) snuif chilipeper, venkelzaad, tijm, laurier. En zeker een zuinige koffielepel zout. Breng het water aan de kook en laat de linzen in sudderend water garen, ongeveer een halfuur (check af en toe de gaarheid). Vis de smaakmakers (toch de grote stukken) uit het water en gooi ze weg (of eet ze op).
Fruit intussen in een andere pan twee gesnipperde uien met een snuif zout en wat tijm (of andere kruiden/specerijen). Voeg twee kleingesneden selderstengels toe, en ongeveer evenveel wortel en evenveel prei. Fruit de groenten tot ze beetgaar zijn, op een matig vuur. Duw ze dan opzij en schep enkele eetlepels tomatenpuree in het midden van de pan, zodat de tomatenpuree enkele minuten kan garen. Schep alles bij de linzen en laat de smaken nog minstens vijf minuten vermengen terwijl alles suddert (morgen zal de linzenstoofpot nog lekkerder zijn). Breng op smaak met zout en (chili)peper.
Ik at deze linzenstoofpot met mozzarella uit de snelverkoop, getoaste sandwiches uit de snelverkoop en veldsla uit de snelverkoop.
De volgende dag at ik de rest op met gekookte basmatirijst en een paar stukjes gestoofd witloof, ook heel lekker (dat was de eerste dag na mijn 20 euro-week, toen witloof weer kon)

Fried green tomatoes en patatas bravas

11132531304_719029a42a_o
Ik had van Kim onrijpe tomaten mee gekregen, die je natuurlijk (helaas eigenlijk) in de winkel niet kunt kopen, maar die voor mij wel gratis waren.
Van de tomaten die nog groen waren, maakte ik fried green tomatoes. Omdat ik dat altijd al eens wou doen en omdat het ook een film is die ik graag gezien heb. Ik volgde dit recept: plakken groene tomaat eerst zouten, dan door een mengseltje van bloem en kruiden halen, dan door een mengseltje van yoghurt en ei halen, dan in een mengseltje van broodkruim en polenta wentelen. En dan bakken. Lekker (al had ik ze wat meer mogen kruiden), maar wel vet.
Met de rode maar voorts nogal smakeloze tomaten maakte ik tomatensaus (mijn tip om zure tomatensaus te fixen is doorgaans: op smaak brengen met melassestroop en/of ahornstroop en/of balsamico; maar nu was het gewoon suiker en zout en dat ging ook wel). Ik begon die saus natuurlijk met een gefruite ui en knoflook en voegde heel veel paprikapoeder toe, zoals gebruikelijk is voor patatas bravas. Al wat ik dan nog moest doen is geoliede aardappeltjes goudbruin laten garen in de oven, en de saus erover gieten.
Dat onze patatas bravas en onze fried green tomatoes nogal vet waren, probeerden we te verzachten met een grote kom groene sla die ik van mijn mama had meegekregen omdat ze hem niet op kreeg.

Uientaart met wortelsalade

11133055215_887cdc9a15_o
Bladerdeeg is in de discountsupermarkten verbazend goedkoop en in onze Delhaize is het vaak in de snelverkoop. Dus maakte ik uientaart – of chiquer: pissaladière – volgens dit recept, kortweg: uien lang fruiten met wat kruiden, dan afdekken met bladerdeeg zodat je een ‘tarte tatin’ krijgt, dan een halfuur in de oven bakken en dan ondersteboven kiepen. Ik liet de gedroogde tomaat en olijven achterwege, want die zijn duur. Kappertjes zijn wel redelijk goedkoop, maar zelfs zonder kappertjes is het lekker.
We aten bij de uientaart een restje tomatensaus en groene sla, hardgekookte eieren en een slaatje van beetgaar gestoomde wortelen (koken kan ook) met een dressing van yoghurt, mayonaise, zout en gedroogde dille.

Croque Ajuin

11132642533_14e3b8a7d8_o
Vervang in een croque monsieur de ham door dunne uiringen. Verbazend lekker.
(Ook met een paar dunne plakjes tomaat ertussen, trouwens, maar die maken het natuurlijk weer duurder)

Koolsla drie keer anders

Mijn basiskoolsla was fijngesnipperde witte kool met een mengseltje van yoghurt en mayonaise erdoor, op smaak gebracht met peper en zout.
Variatie 1: aanvullen met geraspte wortel en stukjes appel.
Variatie 2: veel gemalen komijnzaad eronder roeren.

Preisoep drie keer anders

Ik maakte een brokkige prei-aardappelsoep. Variatie 1: soep mixen met een paar handen waterkers (die eigenlijk relatief wel heel duur was, zoals alle fijne bladgroente. Zuring uit de berm zou een veel slimmer alternatief zijn). Variatie 2: ui fruiten met een klein gesneden appel en een lepel currypoeder en de soep mixen met dat mengseltje eronder.
Tip: korstjes maken van oud brood.

11133190814_01041e4bd7_o

De herfst is geen feestelijke tijd. Maar wel wandelig. Vuurtjestokelijk. Sjaals. Het soepseizoen, dat ook.
Recepten voor soep zijn heel relatief. Je maakt ze naar smaak en volgens de grillen van de dag. Ik heb niet de indruk dat een ui meer of minder veel verschil maakt, en met het currypoeder in de pompoensoep komt het ook niet zo nauw. Roeren, proeven, zomaar een beetje doen. En dan is er alweer soep. (meer…)

’t Is ’t weer voor koude soepjes. En ik heb er ineens twee voor u: eentje met komkommer en eentje met rode biet. Allebei zeer charmante intro’s op een hoogzomers etentje. Als bijgerecht werken ze ook goed. Maar ik eet ze vooral graag als tussendoortje op een warme namiddag. Voor de halsstarrige hongervlaag die rond vijf uur, half zes door mijn lijf trekt. (meer…)

Ach die arme bonen die in België belanden! Eerst worden ze in een soort bolognesesaus gekieperd. Dan in grote potten getransporteerd naar opendeurdagen, noord-zuidbewegingen en wereldmuziekfestivals. Om uiteindelijk, na lang opwarmen en heropwarmen, in plastic kommetjes verkocht te worden aan mensen die met hun hoofd bij iets anders zijn. Chili con carne: 2 bonnen. Chili sin carne: 2 bonnen.

Lees meer