Info

Dorien Knockaert

16547006695_47d1c5e825_o

Tegenwoordig vraag ik me vaak af hoe het nu eigenlijk hoort, dat echte doordeweekse koken. In het weekend de beste hobbykok van Vlaanderen uithangen is één ding. De perfect gelaagde lasagne, de meest uitgebalanceerde bouillon en iets uit de nieuwe Ottolenghi. Als je het een beetje plant, kun je er op maandag en dinsdag nog mooi van eten. Maar daarna volgen woensdag, donderdag en vrijdag. Er moet opnieuw gekookt worden. Terwijl er een deadline op je afdondert. Een yogales in je hoofd zeurt. De post zich opstapelt. En vooral: de honger niet te houden is. Als ik ’s avonds thuiskom of de deur van mijn werkkamer achter me sluit, zou ik mijn sloffen haast opeten van de honger. Scheel van de vraatzucht en bonkend van ongeduld, ben je met de nieuwe Ottolenghi helemaal niets! Dan moet je iets snels uit je duim kunnen zuigen, en tussendoor nog een hand vrijhouden om met je moeder te bellen of Franse lessen te overhoren. Weg met de recepten! Leve de routine.

Routine is natuurlijk een vies woord, het zijn uitgedoofde huwelijken en hersendodend saaie jobs. Dus ben ik al weken op zoek naar een betere term voor maaltijden die je uit de losse pols maakt, zonder recept, met vaak wisselende ingrediënten, maar wel volgens een beproefde opbouw. Ik las er een Amerikaans artikel over dat ze ‘dinner templates’ noemde, en dat is een wat technische term, maar hij klopt wel. Maaltijdsjablonen dus.

Een recept voor risotto bevat een lange lijst ingrediënten en regie-aanwijzingen: een eetlepel dit, een halve liter dat, zoveel minuten op een fel vuur, zoveel gram kaas. Zoveel informatie, dat er geen papier overblijft voor de belangrijkste boodschap: als je één keer het recept kent voor pompoenrisotto, kun je met eender welke groente risotto maken. Je kunt de ui inruilen voor jonge knoflook, de boter voor olijfolie, de selderij voor asperges, de wijn voor een restje cava, de kippenbouillon voor kookvocht van aspergeschillen, de pompoen voor erwtjes, de rozemarijn voor munt. Als je maar eerst iets ui-achtigs fruit met wat extra smaakmakers, en er dan maar een kop rijst door roert (maar gerst of spelt of quinoa kunnen ook), die je vervolgens laat garen in smaakvol heet vocht dat je beetje per beetje toevoegt, om hem tot slot aan te vullen met zoveel groenten als je lust – voorgegaard of niet – en nog wat andere smaakmakers, zoals kaas, boter en kruiden (maar pesto mag ook, of gebakken broodkruim, of bonenpuree, of mascarpone). Als je het toneelstuk eenmaal kent, kun je vrij de rollen uitdelen. Dan is het geen recept meer, maar een sjabloon.

Je zou denken dat elk huisgezin zich zo’n beetje dezelfde sjablonen eigen maakt. Bak vlees, maak saus, kook aardappelen, kook groente: ja, dat sjabloon kent iedereen, al van bij oma. Maar voorts is de variatie verbazend groot, zo blijkt nu ik mensen ernaar vraag. Iemand vertelde me over een sjabloon dat hij bunnificatie noemt: iets vlezigs, iets fris en een sausje verpakt in een hamburgerbroodje. Iemand anders heeft helemaal haar draai gevonden met haar ‘kom vol dingen’: gekookte rijst of granen, gebakken groentemix en een proteïnebron zoals ei, tofoe of bonen, afgewerkt met telkens weer andere kruiden en sausjes, zodat haar eten nooit saai wordt, zonder dat ze daar telkens haar kookkunsten voor moet heruitvinden. Dat is precies de bedoeling van een maaltijdsjabloon.

Het is best vreemd dat er elke week wel een receptenboek verschijnt, maar zowat nooit een sjablonenboek. Ik denk dat ik maar eens zo’n boek ga maken. Dat zou er dan zo kunnen uitzien:

FRITTATA VAN ALLES
Frittata is een Italiaans sjabloon dat je kunt omschrijven als een korstloze quiche of een stevig, goed gevuld omelet. Je kunt er zowat alles in steken, ook veel overschotjes. Het is altijd lekker.

Voor 4-5 personen:
Iets ui-achtigs zoals ui, sjalot of prei, gesnipperd
Genoeg gesneden groente/paddenstoelen om je pan te bedekken
Enkele aardappelen in schijfjes of een restje bereide pasta/rijst (er mogen saus of groenten door zitten)
8-10 eieren
Klein handje geraspte of verbrokkelde kaas (koe/geit/schaap)
Verse kruiden, versnipperd
Olie, peper, zout

1. Fruit de ui. Hier kun je ook knoflook toevoegen of gedroogde kruiden zoals paprikapoeder, rozemarijn, tijm.
2. Als je rauwe aardappelen gebruikt: verdeel ze over de pan en strooi er wat zout op, laat ze garen.
3. Als je groenten gebruikt die nog niet gegaard zijn: voeg ze toe en laat ze meegaren. Zorg dat het vocht dat ze loslaten, goed verdampt, anders wordt de frittata te nat.
4. Als je je frittata maakt met vullingen die al gegaard zijn, voeg ze dan toe en laat ze even opwarmen.
5. Verwarm de grill van de oven voor. Klop de eieren los met een snuf zout. Check of je pan nog goed geolied is, voeg desnoods wat olie toe. Draai het vuur onder de pan open. Giet de eieren over de groentevulling, terwijl je de pan wat heen en weer schudt. Temper het vuur. Strooi de kaas over de eieren. Laat de pan op het vuur staan tot je ziet dat het ei aan de rand begint te stollen. Laat het daarna verder stollen in de oven.
6. Werk de frittata af met zwarte peper uit de molen en verse kruiden. Serveer warm of op kamertemperatuur, met brood en een salade.

Lekkere combinaties zijn:
aardappelen + paddenstoelen + emmental + dragon
broccoli + pasta-pesto
snijbiet + chilipepertjes + feta
prei + aardappelen + gruyère
… (vul aan in de commentaarvakjes!)

Deze tekst verscheen eerder in een kortere versie in de rubriek ‘De Keukenprinses’ van De Standaard Magazine

Reacties

16 Reacties

Post a comment
  1. februari 16, 2015

    Strak plan. Je hebt al risotto en fritata maar van quiche en lasagne kun je dat evengoed doen. Of onepotpasta’s. Enfin, ik koop toch uw sjablonenboek 🙂

  2. februari 16, 2015

    Bij ons is WRAPS MET ALLES een zeer vaak gehanteerd sjabloon.

  3. februari 16, 2015

    Heel leuke post! Ik zou dat boek ook onmiddellijk kopen! Ik vind het eigenlijk leuker om te koken volgens de groenten die ik in huis heb of de groenten te kopen waar ik die week zin in heb dan een heel weekmenu uit te dokteren met boodschappenlijst op voorhand. Heb recent nog maar 2 blogpost geschreven in die trant over risotto en over lekker, snel en gezond. Absolute fan van sjabloons!

  4. veerle bernaerts #
    februari 16, 2015

    In één woord: prachtig!
    Ongelooflijk raak verwoord.
    Dankjewel!!!!

    Familie Smets-Bernaerts

  5. februari 16, 2015

    Goed idee, die sjablonen, hier is er alvast een grote in gebruik waar het pasta’s en rijstgerechten betreft.

  6. prinses op de kikkererwt #
    februari 16, 2015

    ik kook precies alleen nog maar in sjablonen ;).

  7. februari 17, 2015

    Dit systeem wordt hier heel vaak toegepast, zowel met pasta als met wraps als een omelet in de pan waar je dan zowat alle restjes bij gooit die je nog in je keuken/frigo vindt.

  8. februari 17, 2015

    Goed idee!! Ik ‘ontwierp’ ooit al eens een formule voor lekkere lunchsalades: http://www.happyeten.nl/recepten/formule-voor-mijn-lunchsalades/ , maar houd me aanbevolen voor het sjabloon-systeem! Succes!

  9. februari 18, 2015

    Een sjablonen-mapje,
    ik stem ja ja ja!

  10. Maja #
    februari 19, 2015

    ik heb zo’n recept: alles in 1 pot:
    gehakt (kan vegetarisch gehakt zijn natuurlijk) opbakken, terwijl dat bakt, groentenkast opentrekken, iets uithalen en snel groentjes kuisen (bv witlof, worteltjes, tomaten), bij het ondertussen gebakken gehakt gooien, verder bakken, dan een paar patatjes schillen en ik kleine stukjes ook in de pot, beetje water bij, omroeren, wachten tot klaar.

  11. Yannick #
    februari 20, 2015

    Ik gebruik zowat elk kookboek als sjablonenboek, omdat inderdaad de opties (vervang dit door dat) wel ingesleten zijn en omdat ik behalve voor echt speciale gelegenheden nooit vanuit een recept ga winkelen. Ik mis altijd wel een of ander ingrediënt.
    Maar daar is natuurlijk wel ook veel gissen en missen aan voorafgegaan (op kot ooit een tomatensaus met veel groentekliekjes gemaakt en daar dan nog eens diepvriesspinazie bijgeknald … niet te eten was dat, maar bon, you win some, you lose some)
    In De moestuin van Mme Zsazsa zit de kiem toch al wel voor dit idee, niet? >> Ook lekker met …
    Ik kook heelder dagen heen en weer door dienen boek volgens jouw plan van hierboven.
    En volgens de soepwetten … aaaaah die heerlijke soepwetten (vooral wet nr 5 😉 )
    Ik gebruik bovendien elk kookboek ook als notablok: bij een recept noteer ik het altijd als er iets heel erg wel of heel erg niet mijn goesting mee was, of welke vervanging een succes was. Misschien gewoon notalijntjes voorzien bij je sjablonen, zodat het echt een soort werkschrift wordt?
    Ik zag dat bijnoteren voor het eerst bij een vriendin. Ik zou dat uit mezelf nooit gedaan hebben: de heiligheid van een boek schenden, ohlala! Misschien hebben anderen ook die drempel?
    Toitoi met het wroeten op je plannetje. Ik ben er al benieuwd naar!

  12. Kristel #
    februari 20, 2015

    Uiterst interessant! Ik zou het zeker kopen, ondanks mijn al uitpuilende kookboekenkast. Ik wist trouwens niet dat je ook iets risotto-achtigs kon maken met quinoa. Klinkt logisch inderdaad, maar je denkt er niet altijd aan. Dus jouw toekomstig boek zal zeker zijn nut bewijzen!

  13. maart 12, 2015

    Oh cool! Toevallig ben ik daar de laatste maanden ook vanzelf mee bezig. Ik vloei rijkelijk met de olijfolie, knasper een hand ongezouten cashewnoten, kies wat sla of spinazieblad en ga zo maar door, telkens een beetje hetzelfde maar toch heel anders. Het is een kwestie van durven en onthouden en een paar favoriete sausjes die je zelf het liefst maakt. Straks als de moestuin weer wat oplevert en de kippen weer eens wat meer leggen dan ga ik los 😉 Van keukenduiveltje naar de ongekuste keukenprinses.

  14. augustus 9, 2015

    wat leuk dit hier te lezen. ik bladerde door de recepten in mijn exemplaar van de moestuin van madame zsa zsa, en bedacht dat hoe prettig ik het vind geschreven, daar staan af en toe ook een soort sjablonen in (en goede spreuken waar ik het helemaal mee eens ben zoals ‘snijden is ook koken’). dus zocht ik op internet of jij (of u zeg je in belgië eigenlijk, of niet?) al zo’n boek had geschreven, en toen kwam ik deze post tegen. zet het vooral door. Het belangrijkst in zo’n boek zijn dan voor mij precies die handige tips die in kookboeken dan soms niet er bij staan, hoe je elk sjabloongerecht perfect kan uitvoeren (bijv. met pasta: doe zout bij de pasta, neem wat kookvocht mee als je pasta bij saus gooit etc). En dan evt wat ideeën voor combinaties inderdaad. Ik ben zeer enthousiast en ik ken meer mensen die zoiets zoeken! Weet jij van het bestaan van andere van dit soort sjabloonboeken af?

  15. november 30, 2016

    Ik probeerde enkele weken geleden voor het eerst je frittata en ondertussen nog al eens. Zalig is het, om je restjes op te maken daarmee.
    Ik merk dat ik ook steeds meer met “sjablonen” begin te koken. Pilav bijvoorbeeld: fruit ui en knoflook en kurkuma, dan rijst eventjes mee bakken, bouillon erbij en dan gelijk welke groentjes (boontjes, wortelen,…) en linzen. Hmmmmm.

  16. december 31, 2016

    Komt er in 2017 zo’n sjablonen kookboek op de markt? 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS