Info

Dorien Knockaert

Restjeskoken: tweeënhalf jaar geleden zette ik er voor het eerst mijn tanden in. Ik had Waste van Tristram Stuart gelezen, een onthullend én aanstekelijk boek over verspilling in de voedingsindustrie, in de supermarkt en in onze keukens. En ik had mijn hart verloren aan An Everlasting Meal, een prachtig, licht filosofisch kookboek over beter koken met minder, en met overschot van de dag voordien. Ik leerde nasi goreng maken van een restje rijst, salade met croutons van droog brood, frittata met spaghetti-van-gisteren. En ik was vertrokken.
Dit waren mijn restjestips bij het eerste artikel dat ik eraan wijdde, in De Standaard Magazine:
1. Aardappelschillen: maak ze schoon, frituur ze, zout ze en je hebt chips (update: ik heb dit nog nooit gedaan, misschien is compost een gezondere bestemming voor aardappelschillen…).
2. Kookwater van groente, aardappelen, peulvruchten, pasta en rijst doet het prima als bouillon voor soepen, sauzen en risotto. Zeker als je ook nog wat weekwater van gedroogde paddenstoelen bewaard hebt.
3. Over risotto gesproken: ook dat is een prima basis om overschotjes bereide groente te verwerken. Geroosterde pompoen, gebakken bloemkool, bonen, asperges, tomatensaus: gewoon aan het eind toevoegen, als de rijst gaar is.
4. Nog zo’n Italiaanse toverformule is minestrone, een maaltijdsoep waarin allerlei lekkers gaat dat je anders misschien zou weggooien: broccolistronken, koolnerven, overschot tomatensaus. En een oude parmezaankorst om mee te laten sudderen voor de smaak (vis hem voor het serveren uit de soep!). Hier vind je mijn recept voor alle seizoenen.
5. Kurkdroog brood kun je verkruimelen tot paneermeel. Halfdroog laat het zich gewillig tot croutons verwerken: oven voorverwarmen op 200 °C, brood in blokjes snijden, scheutje olie en een snuf specerijen of kruiden in een kom doen, broodblokjes erdoor en tien minuten bakken op een bakplaat.
14048630814_2fa053e332_o6. Het groen van prei en selderij, de steeltjes van paddenstoelen en peterselie, de schillen van uien, de botjes van kip en de graten en koppen van magere zeevis kun je bijhouden (desnoods in de diepvriezer) om bouillon te maken. Groentebouillon hoeft niet per se een klus te zijn: gooi wat groenterestjes, kruiden, ui en knoflook in het kookwater wanneer je bonen, kikkererwten of linzen kookt. Je kookwater wordt zo bouillon.
7. Steeltjes van verse koriander zijn smaakbommetjes. Bewaar ze (ook in de diepvriezer) en verwerk ze, fijngehakt, in curry’s of in hummus.
8. Stap af van het idee dat een klein overschotje het bewaren niet waard is. Enkele lepels pasta kunnen een smaakmaker zijn voor soep of frittata, een klein restje soep kan een stoofpot verrijken, een klein kommetje rijst wordt een heel bord nasi goreng.
9. Een restje verse kruiden kun je, na grondig wassen, met wat olie en nootjes of pitten verhakken tot pesto, of met boter en zout tot kruidenboter. Tip: vries ze in in ijsblokjesbakjes, maak de blokjes los en bewaar ze in zakjes, zodat je ze in kleine porties kunt gebruiken. Om pasta te pimpen, bijvoorbeeld.

En hoe doe ik het nu, zo’n tweeënhalf jaar later?
Het zou leuk zijn om te kunnen zeggen dat ik helemaal niets meer verspil. Maar het zou niet waar zijn. Ik heb allerlei excuses: een huishouden dat constant overhoop wordt gehaald door onvoorspelbare werkuren. Dat ik soms voor grote groepen kook en dat het dan wat moeilijker wordt om verspilling te vermijden. Dat ik vaak moet experimenteren om nieuwe recepten te maken, en dat daarbij ook weleens iets mislukt of verloren gaat.
Maar goed, ik blijf eraan werken, met plezier. En dit zijn een paar nieuwe tips:
restje1.jpg.h380.jpg.56810. Is je koelkast aan vervanging toe, stap dan over op een kleiner model. Klinkt misschien tegenstrijdig, want koelkasten helpen om eten langer te bewaren. Maar ze zetten je er ook toe aan om veel eten in huis te halen of te bereiden, en het dan te vergeten. Sinds ik een kleinere koelkast heb, bewaar ik het overzicht beter en ben ik minder geneigd tot hamsteren.
11. Leer je groenten (nog) beter kennen en gooi er minder van weg. De stronk en stelen van bloemkool, het loof van radijs, rode biet, rapen, venkel en koolrabi, de bloemetjes van uitgeschoten rucola in de tuin, het blad van (knol)selderij… jaja, die zijn ook allemaal eetbaar. En lekker!
12. Word een kettingkoker. Kettingkoken is het smakelijkste, makkelijkste en besparendste wat er is: je neemt elke dag de restjes van gisteren mee in een nieuw gerecht. Een restje geroosterde groenten krijgt zijn plaats in een risotto, een halve pan overschotrisotto wordt tot balletjes gerold en gebakken in olie, om te eten met tomatensaus. Een restje tomatensaus is lekker in een minestrone. De bonen die je te veel had voor de minestrone, zijn lekker in een stoofpot. Enzovoort enzoverder. Je verspilt minder, je hebt minder tijd nodig om iets lekkers op tafel te zetten, en de kans is groot dat je eten meer smaak krijgt.
13. Nog een nieuw woord is de overdoos. Ik heb het van een vriendin en moet toegeven dat het nog niet helemaal is ingeburgerd. Een overdoos is een leukere benaming voor ‘doggybag’: een verpakking voor het eten dat je op restaurant niet op krijgt. Overwin je schroom en vraag of je je restje mee naar huis kunt nemen. Lekker bij het middageten, of voor het kettingkoken.

vuilbak_1501_0Dit najaar wijdt 11.11.11 zijn campagne aan voedselverspilling, en wil ook ik hier nieuwe inspiratie bundelen om meer te doen met wat we op overschot hebben. 11.11.11 houdt zelf een videopetitie waarin we met z’n allen meer daadkracht kunnen vragen in de aanpak van voedselverspilling. De organisatie verloot wekelijks een gesigneerd exemplaar van De Moestuin van Mme Zsazsa onder al wie deelneemt aan de petitie. Hoe dat in zijn werk gaat, lees je hier.

Restjesrecepten uit het archief:
tomatenpanzanella
Panzanella oftewel salade met broodcroutons
Tomatenpanzanella
Minestrone
Gebakken rijst (doorscrollen naar de recepten onderaan)
Frittata (doorscrollen naar de recepten onderaan)

Reacties

8 Reacties

Post a comment
  1. september 27, 2014

    bij ons thuis was er regelmatig een restjesdag: veelal werden restjes allerhande verwerkt in een roerei of werd er verschillende restjes op de pan gebakken. Als kind vond ik dat vaak de leukste dag van de week aan tafel. Diezelfde methode wordt hier nog steeds toegepast en zowel de wederhelft als de negenjarige dochter kunnen zich perfect vinden in het ‘gevarieerde minibuffet’ dat dan op tafel verschijnt 🙂

  2. prinses op de kikkererwt #
    september 28, 2014

    Dank voor de tips! Ik merk zelf dat ik minder koop/bestel bij het VT en dus nooit meer in de verleiding kom om die wat minder populaire groente te laten liggen tot die al zijn versheid kwijt is en mee in de GFT gaat. Altijd met pijn in mijn hart hoor. Maar dat gebeurt dus niet meer. Minder bestellen daagt me uit alles te halen uit wat ik gekocht heb.
    Nog een tip kan zijn om de dingen op de juiste manier te bewaren. Aubergine wordt bijvoorbeeld slecht in de koelkast: er komen van die bruine vlekken op en hij wordt ‘slap’… Om weg te gooien dus, aauw! Ik heb ook eens ergens gelezen dat aardappels en uien samen bewaren zorgt dat de aardappels gaan schieten. Geen idee of dat waar is, maar ik heb ze uit elkaar gehaald :). Waarschijnlijk zijn er nog een hoop bewaar-weetjes, waardoor er weer wat meer voedsel in een betere staat blijft en gegeten wordt in plaats van weggegooid.

    Dank alleszins voor jouw tips. Dankzij jou gaat geen snee brood hier meer verloren ;)!

  3. september 29, 2014

    Wel, ik ga er ook een maand nog meer op letten! Hier wordt al weinig weg gegooid, maar het kan nog iétsje beter. Bedankt voor de inspiratie!

  4. Heidi #
    september 29, 2014

    Je boek had me geïnspireerd om terug wat economischer te koken. Ik ben ooit heeel ziek geweest van een restje rijst dat te lang op het aanrecht had staan afkoelen en dat ik de dag nadien als koud slaatje meenam. En dat is dan ook meteen de drempel die ik moet over geraken (zonder steriel of overdreven te willen doen). Een voedselvergiftiging is niet fijn en die wil ik, zeker met kinderen in huis, ten allen tijden vermijden. Maar info over bewaartijden en methoden zijn niet makkelijk te vinden. Hoe lang bewaar je gekookte rijst en pasta, ik lees hier gekookte aardappelen op het aanrecht bewaren (dat druist in tegen al wat ik weet over bacteriën en hun drang tot vermenigvuldigen boven de 15°C), oud brood hoe lang bewaar je dat voor het schimmelt, en hoe dan (meteen door de molen tot kruimel), suiker, zout kunnen bewaarmiddelen zijn, hoe gebruiken, en idd ook zoals ik hierboven las en waar jij in je boek ook naar verwijst: wat in de koelkast, wat in een koele kast combineren (appel bij aardappelen doe ik sindsdien)? Veel praktische vragen dus. Het lijkt dat je laatste boek/artikel nog niet geschreven is 😉

    • september 29, 2014

      Dag Heidi,
      Ja, rijst is een risicoproduct, heb ik al gelezen. Het ding is dat, als je alles in eenvoudige vuistregels wilt vatten, je echt streng moet zijn met hygiëne: alles in de koelkast, slechts één dag bewaren etc etc… Als ik bvb voor een groep kook, zal ik ook nooit iets een nacht buiten de koelkast laten staan. Maar voor mezelf durf ik wel meer op mijn zintuigen te vertrouwen. Koele plekken localiseren in huis – een keldertje, een koele plek in de keuken, ’s winters gewoon de tuintafel – en weten dat het daar niet boven 20° gaat en dat het er vrij veilig is om de soep of stoofpot een nacht te laten afkoelen. Ook goed letten op het verhittingsproces: soep die al een paar dagen in de koelkast staat, niet gewoon een minuutje microwaven, maar echt goed laten doorkoken in een steelpan. Aardappelen van gisteren niet zomaar in een aardappelsalade draaien, maar in de soep meekoken, of in een ovenschotel. Goed kijken en goed ruiken, en als het je niet aanstaat, ook niet opeten. Weten wat er in een gerecht zit: is alles goed doorbakken of doorgekookt, of zitten er ook rauwe dingen in? In dat laatste geval moet je veel voorzichtiger zijn. Altijd proper koken in een propere keuken, en alle groenten goed wassen (zelfs als je ze schilt). Ik geloof dat het iets is waar je een beetje in moet groeien, dat je moet leren wat er allemaal meespeelt in voedselveiligheid en dat je dat moet meenemen in je gewoonten. Maar ik begrijp ook dat de officiële richtlijnen veel strenger zijn. Die zijn gemaakt om zelfs de wet van Murphy te verslaan. Inderdaad wel interessant om daar ook eens een artikel aan te wijden. We moeten in onze restjesliefde niet doen alsof er geen grenzen zitten op de eetbaarheid.

      • Heidi #
        september 29, 2014

        dank voor je reactie Dorien, ik heb opleidingen gehad over voedselveiligheid met bijhorende filmpjes etc over het microscopisch kleine leven dat vaak heel goed voor ons is, maar soms levensbedreigend. Ruiken en proeven ok, in die zin dat als het dan niet goed is je het zeker moet weggooien maar spijtig genoeg proef je niet elk bederf (getuige mijn heel smakelijke rijstsalade toen of de pasta die een gezin in de zoo ooit at met fatale gevolgen) en zijn niet alle stoute bacteriën dood bij bv 70°C. Het is niet makkelijk om een evenwicht te vinden tussen de bangmakerij en de overdreven steriliteit die soms lijkt nagestreefd te worden en een gezond verstand dat ook echt gezond is (geen diarree toestanden dus 🙂

      • september 29, 2014

        Ja, ik weet het. Maar ik zou dus, voor alle duidelijkheid, iedereen afraden om een hele dag rond te lopen met een pastasalade en die dan op te eten. Ik zal dat van de aardappelen aanpassen, begin me nu zelf allerlei situaties in te beelden waarin mensen hun hele gezin vergiftigen met een restje aardappelen dat ’s nachts op het aanrecht is blijven staan. *slapeloze smiley*

  5. september 29, 2014

    Bedankt voor de extra inspiratie. Ook ik verzamelde al heel wat tips om aan de slag te gaan met je restjes: http://www.missfabuleus.be/2014/04/aan-de-slag-met-restjes.html en http://www.missfabuleus.be/2014/04/nog-eens-aan-de-slag-met-restjes.html

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Basic HTML is allowed. Your email address will not be published.

Subscribe to this comment feed via RSS